خورشید گرفتگی 2021: برای دیدن “حلقه‌ی آتشین” در 10 ژوئن آماده باشید.

ظرف چند هفته آینده، ماه در یک خورشید‌گرفتگی حلقوی، تقریبا به طور کامل، لکه‌ای روی خورشید می‌افکند. پس عینک‌های ویژه خورشید‌گرفتگیتان را بردارید و آماده شوید.

صحنه‌ای دراماتیک در قالب هندسه‌ی سماوی بار دیگر به سیاره‌ی ما می‌آید. روز 10 ژوئن 2021، خورشید، ماه و زمین خطی مستقیم در فضا تشکیل خواهند داد. درحالی که اغلب این سناریو باعث خورشیدگرفتگی کامل می‌شود، این‌بار ماه دورتر از آن است که حلقه‌ی خورشید را به‌طور کامل پوشش دهد. نتیجه؟ مردم ساکن در نوار باریکی که از کانادا، گرینلند و روسیه می‌گذرد، یک خورشیدگرفتگی حلقوی را تجربه خواهند کرد.

این رویداد (annular eclipse) نام خود را از واژه لاتین ((annulus)) به معنای حلقه برگرفته‌ است. این بخاطر آن است که در نیمه‌ی خورشیدگرفتگی، هنوز حلقه‌ای از خورشید دور ماه قابل رویت است. این بدان معناست که شما باید از عینک یا فیلتر خورشیدی تایید شده برای رصد کردن این پدیده با دوربین دوچشمی‌یا تلسکوپ استفاده کنید.

هنگام خورشیدگرفتگی حلقوی، سایه داخلی تیره‌ی ماه یا آمبرا (umbra) هرگز به زمین نمی‌رسد. با این وجود، اخترشناسان امتداد مجازی این سایه را آنتامبرا (antumbra) نامیده‌اند. اگر شما در ناحیه آنتامبرا قرار داشته باشید، می‌توانید حلقه را ببینید. ماه همچنین یک سایه‌ی روشن بیرونی دارد که به آن پنامبرا (penumbra) می‌گویند. کسانی‌ که زیر این سایه قرار بگیرند شاهد خورشیدگرفتگی جزئی خواهند بود.

 

 

اصل داستان

پنامبرای ماه ابتدا در ساعت 4:12:16 به وقت ساحل شرقی به زمین می‌رسد. این سایه تا حدودا 5 ساعت با سیاره‌ی ما در تماس خواهد بود و در نهایت در ساعت 9:11:16 به وقت ساحل شرقی زمین را ترک می‌کند. آنتامبرا ابتدا در ساعت 5:49:43 به وقت شرقی به زمین می‌رسد و آخرین تماسش با زمین ساعت 7:33:45 به وقت شرقی خواهد بود. این بازه خوشیدگرفتگی حلقوی را مشخص می‌کند. طول کل مسیر4831 مایل (7775 کیلومتر) است. برجسته‌ترین قسمت خورشیدگرفتگی در ساعت 6:41:51به وقت شرقی در طول جغرافیایی  غربی و عرض جغرافیایی  شمالی، واقع در 150 مایلی (241 کیلومتری) جنوب شهر آلرت (Alert) در ناحیه ناناووت (Nunavut) کانادا که شمالی ترین ناحیه‌ی مسکونی زمین است اتفاق می‌افتد.

مقیاس این خورشیدگرفتگی 0.9152 است. این یعنی قطر ظاهری ماه  33.6 29، یا به عبارتی 91.5 درصد قطر ظاهری خورشید با مقیاس  30.4 31 خواهد بود. در نقطه‌ میانه‌ی این خورشیدگرفتگی پدیده‌ی حلقه 3 دقیقه و 51 ثانیه طول خواهد کشید.

حلقه‌ی آتشین خیره‌کننده در صورت فلکی ثور یا گاو رخ می‌دهد که به صورت قائم در 5h15m31s  طلوع و در 23°02’37” افول خواهد کرد. اما این تنها منظره دیدنی آسمان نخواهد بود: در خلال خوشیدگرفتگی، ناهید در 20 درجه شرقی، با مقیاس 3.9 خواهد درخشید. سیاره همسایه چند دقیقه قبل از حداکثر حلقوی شدن قابل رویت است، اما از آنجایی که نزدیک افق خواهد بود، رصد آن کار دشواری است. بیشینه ارتفاع خورشید در این خورشیدگرفتگی 23 درجه خواهد بود. اگر با دوربین چشمی‌به دنبال ناهید هستید، مواظب باشید تصادفا خورشید وارد میدان دیدتان نشود.

کانادا و گرینلند

این خورشیدگرفتگی، جایی در 130 مایلی (210 کیلومتری) ثاندر بِی (Thunder Bay) انتاریوآغاز می‌شود (نقشه صفحه 49 را ببینید). مشتاقان خورشیدگرفتگی که این منطقه را برای رصد برگزیده‌اند می‌توانند به منطقه حفاظت شده ی پولار بِر که در هادسون بِی واقع شده بروند. از آنجا می‌توانید منظره‌ای بدون مانع (روی آب) به سمت شمال-شمالغرب داشته باشید با خورشیدی که 6درجه بالای خط افق قرار دارد. در راستای محور مرکزی، مدت زمان ایجاد حلقه 3 دقیقه و 33 ثانیه خواهد بود.

دیگر محل رصد مناسب، ساحل شمالی جزیره آکیمیسکی در جیمز بِی کانادا است. در آنجا می‌توانید پناهگاه پرندگان مهاجر را که دو سوم جزیره را اشغال کرده ببینید. توریست‌‌ها 10 الی 12 ثانیه کم‌تر از پارک پولار بِر حلقه را خواهند دید ولی در عوض ممکن است شیر‌های آبی حلقه‌دار، خرس‌های قطبی و نهنگ‌های بلوگا را ببینند. با عبور محور مرکزی از جزایر بِلچر، مدت زمان وقوع حلقه چند ثانیه‌ای زیاد می‌شود و ارتفاع خورشیدگرفتگی تا 9 درجه بالا می‌آید.

 

سپس آنتامبرا به سرزمین‌های اصلی کانادا در 30 مایلی (50 کیلومتری) شرق جزیره اینکویاک می‌رسد که 1800 نفر سکنه دارد و در دهانه هادسون بِی واقع شده. در کناره‌ی آب در زمان اوج خورشیدگرفتگی، خورشید در ارتفاع 15 درجه واقع می‌شود و حلقه 3 دقیقه و 38 ثانیه قابل رویت است. سپس سایه بیش از 800 مایل (1300 کیلومتر) استان ناناووت را می‌پیماید. در ساحل بافین بِی، حلقه در 6:19 صبح شکل می‌گیرد و 3 دقیقه و 43 ثانیه دوام می‌آورد و خورشید در 21درجه‌ بر فراز افق بی‌نظیر آبی قرار خواهد گرفت. متاسقانه پیش‌بینی هواشناسی آن منطقه را مناسب رصد نمی‌بیند. در جنگل بوریال کانادا در ماه ژوئن، پوشش ابری بین 50 تا 60 درصد در نقطه آغازین خورشیدگرفتگی تا 85 درصد در مناطق شمالی‌تر می‌رسد.

خط مرکزی سپس به 20 مایلی (32 کیلومتری) شرق ساویسیویک گرینلند می‌رسد. این جامعه‌ی کوچک کمتر از 100 نفر جمعیت دارد و در منتهاالیه جنوب شرقی جزیره متئوریت (مقصدی که می‌تواند برای مشتاقان پدیده‌های نجومی‌جالب باشد) قرار دارد. اینجا محلی است که شهاب‌سنگ معروف کیپ‌یورک بیش از 10 هزار سال پیش به زمین اصابت کرد. تکه بزرگ آن، سومین شهاب‌سنگ آهنی بزرگ است که 31 تن وزن دارد. این قطعه با نام تکه‌ی آنیگیتو (Ahnighito) در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در نیویورک به نمایش گذاشته شده است.

سپس آنتامبرای ماه تمام شمال غربی گرینلند را می‌پیماید، ولی تنها از چند دهکده کوچک عبور می‌کند. نزدیک‌ترین محل به خط مرکزی، ککرتات است که در حدود 6:33 به وقت شرقی شاهد 3 دقیقه و 43 ثانیه خورشیدگرفتگی حلقوی در ارتفاع 23 درجه در شرق خواهد بود. این ناحیه بهترین وضعیت جوی را دارد. هوای سرد آنجا باعث شده تا نسبت به هر نقطه‌ی دیگری در خط مرکزی رطوبت کم‌تری داشته باشد. مقصد دیگری در این ناحیه می‌تواند کاناک باشد که در آن حلقه 3 دقیقه و 33 ثانیه دوام می‌آورد و متوسط پوشش ابری ماه ژوئن فقط 39 درصد است. این روستا مقصد گردشگری مشهوری برای کشتی‌های کروز است و ایرگرینلند نیز به فرودگاه کاناک پرواز می‌کند.

مدت زمان پدیده حلقوی در تنگه‌ی نیر، بین گرینلند و جزیره الزمر کانادا به حداکثر خود می‌رسد. سپس آنتامبرا دوباره وارد کانادا می‌شود، جایی که خط مرکزی 220 مایل (350 کیلومتر) دیگر را طی می‌کند. برای طرفداران سرسختی که برای رویت خورشیدگرفتگی حلقوی به شمالی‌ترین نقطه کانادا در کیپ کلمبیا می‌روند، این پدیده 3 دقیقه و 42 ثانیه مشهود خواهد بود. از آن نقطه خورشید، در وسط خورشیدگرفتگی، 23 درجه بالای افق شرقی  خواهد بود. پس از آن، با ادامه مسیر حدود 220 مایل (350 کیلومتر) به شمال از اقیانوس منجمد شمالی، آنتامبرا سطح زمین را ترک خواهد کرد؛ البته فقط برای چند دقیقه.

روسیه

به دلیل شکل هندسی خورشیدگرفتگی، و بیش‌تر به‌خاطر مسیر منحنی شکل آنتامبرا، پس از ترک زمین برای مدت کوتاهی، این سایه باز زمین را 1370 مایل (2200 کیلومتر) شمال جزایر نوین سیبری در دریای لاپتف لمس خواهد کرد. از نقطه شمالی نووایا سیبیر، رخداد حلقوی 3 دقیقه و 36 ثانیه طول می‌کشد اما خورشید در این منطقه تا 12 درجه‌ای افق پایین آمده.

خط مرکزی، سرزمین‌های اصلی روسیه را 93 مایل (150 کیلومتر) شمال روسکویه اوستیه (روستایی با کم‌تر از 200 نفر جمعیت)، ملاقات می‌کند. آن‌ها 3 دقیقه و 34 ثانیه حلقه را با خورشید در زاویه 8 درجه تجربه خواهند کرد. 870 مایل (1400 کیلومتر) بعد، در نقطه‌ای 155 مایل (250 کیلومتر) شمال دریای اوخوتسک، تماس خورشید گرفتگی با زمین به پایان می‌رسد.

متاسفانه پیش‌بینی وضعیت جوی روسیه نامناسب است، مخصوصا اگر ارتفاع پایین خورشید در آسمان را هم در نظر بگیرید. متوسط پوشش ابری این منظقه در ماه ژوئن بین 65 تا 90 درصد است. بهترین مناطق برای رصد خورشیدگرفتگی در انتهای مسیر آن واقع شده‌اند.

هر کجا را که برای رویت خورشیدگرفتگی ماه ژوئن انتخاب کنید، بهترین رویکرد این است که چند روز زودتر به آن‌جا بروید و وضعیت جوی محلی را بررسی نمایید و در حرکت باشید. اگر ابرها کنار بروند، شما قطعا یکی از اندک افراد روی زمین خواهید بود که شخصا این حلقه آتشین را می‌بینند. موفق باشید!

 

 

 

منبع: Astronomy.com

نوشته: مایکل باکیچ

0 مورد نقد و بررسی

Astral

→ خواندن مطلب قبلی

M13 خوشه بزرگ کروی در صورتواره هرکول

خواندن مطلب بعدی ←

ولوم بده!

نظرات خود را ترک کنید