آسمان این هفته 4ام تا 11 ژوئن: خورشیدگرفتگی به شکل حلقه‌ی آتشین

ماه نو یک خورشید گرفتگی و هفته‌ای مناسب برای رصد عمیق آسمان از 4ام تا 11 ژوئن به ارمغان می‌آورد.

جمعه، 4 ژوئن

بهار و تابستان روزهای بلندتر و شب‌های کوتاه‌تری دارند. اما با این وجود که ستاره‌ها  و سیاره‌ها زمان کم‌تری در آسمان هستند، پدیده‌های دیگری بعضا به معنی کلمه فرصت درخشیدن پیدا می‌کنند. ابرهای noctilucent یا شب‌تاب بعد از غروب خورشید، با درخششی آبی یا سفید پدیدار خواهند شد. این ابرهای نازک حدود 50 مایل (80 کیلومتر) ارتفاع دارند که بیش از ده برابر بیش‌تر از ارتفاع ابرهای متعارف سیروس است. این ابرها از بلورهای یخی که دور غبار بالای جو زمین شکل گرفته‌اند تشکیل شده‌اند. به‌خاطر ارتفاع زیادی که دارند٬ این ابرها می‌توانند حتی بعد از غروب خورشید در محل مورد نظر، نور خورشید را به لطف انحنای زمین جذب کنند.

شنبه، 5 ژوئن

صورت فلکی دوشیزه اکنون در هنگام غروب برفراز جنوب‌غربی آسمان قرار دارد. این صورت فلکی میزبان انبوهی از کهکشان‌هاست. این به‌خاطر موقعیت آن در ابرخوشه‌ی دوشیزه است که با توجه به زیباییش٬ به درستی نام‌گذاری شده. خود خوشه به تنهایی دست‌کم 100 هزار کهکشان دارد ولی امشب تنها روی 8 کهکشان آن تمرکز می‌کنیم.

این کهکشان‌ها که به زنجیره مارکاریان مشهورند، در کنار ستاره‌ی رو صورت فلکی دوشیزه با مقیاس 4.9 قرار دارند. NGC 4438 تقریبا در مرکز این سلسله قرار دارد، پس اگر یک تلسکوپ مسیریاب دارید، می‌توانید نام یا مختصات آن را وارد کنید (بعد 12 ساعت و 27 دقیقه و 45.6 ثانیه، میل 13 درجه و صفر دقیقه و 31 ثانیه). در این حالت میدان دید شما دقیقا همانجایی است که می‌خواهید باشد.

اما به دلیل این که این زنجیره به ستاره ی رو (ρ) که کمتر از 5درجه جنوب شرق این کهکشان‌ها قرار دارد، خیلی راحت می‌توانید از این ستاره به این کهکشان‌ها جهش کنید. این به لطف کهکشان‌های مِسیر درخشانی است که بین ستاره‌ی رو (ρ) و زنجیره‌ی مارکاریان قرار دارند و مانند ردپا عمل می‌کنند.تنها 1.5 درجه شمال-شمال‌غرب ستاره‌ی رو (ρ)، کهشکان M58 قرار دارد. (M59 و M60 حدود 1.3 درجه شرق M58 هستند و نسبت به رو (ρ)، شمالی‌تر هستند.) 1.5 درجه دیگر به سمت شمال‌غرب M58، کهکشان M87 قرار دارد.(که به خودی خود معروف است و سیاه‌چاله‌ای به همان مقدار شهرت هم دارد) 1.3 درجه دیگر شمال‌غرب M87 دو کهکشان M84 و M86 قرار دارند. این دو کهکشان بیضوی ضلع غربی زنجیره را مشخص می‌کنند که از تکیه‌گاهش به سمت شمال‌شرق امتداد می‌یابد و علاوه بر M84 و M86 شامل NGC 4435، NGC 4438، NGC 4458، NGC 4461، NGC 4473 و NGC 4477 می‌شود.

 

یک‌شنبه، 6 ژوئن

سیارک 3 جونو در ساعت 6 بعدازظهر وقت شرقی قابل رویت خواهد بود. امشب پس از غروب، این سیارک را در حال طلوع در میان صورت فلکی مارافسای (Ophiuchus) می‌توانید پیدا کنید. با مقیاس تقریبی 10 باید بتوانید این سیارک را با دوربین چشمی‌بزرگ یا تلسکوپ کوچک رصد کنید در حالی که 5 درجه غرب-شمال‌غرب ستاره‌ی 47 صورت فلکی مارافسای با مقیاس 4.5 شناور است. جونو عضوی از 10 سیارک بزرگ است. این سیارک قطری معادل 145 مایل (243 کیلومتر) دارد. همانطور که از نامش پیداست، جونو سومین سیارک کشف شده است و برای اولین بار در سال 1804 توسط کارل هاردینگ شناسایی شد.

وقتی جونو را یافتید ارزش این را دارد که در آن ناحیه بمانید و اطراف را جستجو کنید. مارافسای یک منطقه‌ی غنی است و اشیای عمقی آسمانی متعددی را در خود جای داده از جمله هفت کهکشان کروی مِسیر که در این صورت فلکی پخش شده‌اند: M9، M10، M12، M14، M19، M62 و M107.

دوشنبه، 7 ژوئن

در ساعت 2 قبل‌ازظهر وقت ساحل شرقی هلال ماه از 2 درجه‌ای جنوب اورانوس عبور می‌کند. شما در آن زمان نمی‌توانید آن‌ها را ببینید ولی این زوج یک ساعت قبل از طلوع خورشید، طلوع می‌کنند و اگر می‌خواهید شانس خود را در آن وقت بیازمایید. در این هنگام آن‌ها 3 درجه فاصله خواهند داشت و ماه 8درصدی دقیقا زیر اورانوس در صورت فلکی بره یا حَمَل قرار می‌گیرد. اورانوس با مقیاس 5.9 تابش کم‌سویی دارد که در شفق صبح برای دیدن آن به دوربین چشمی‌نیاز است. در صورتی که از دوربین چشمی‌با میدان دید وسیع استفاده کنید باید بتوانید هر دوی آن‌ها را در یک قاب ببینید. اورانوس تنها سه ثانیه پهنا دارد و به شکل ستاره‌ای تخت و خاکستری رنگ دیده خواهد شد. 11.5 درجه بالاتر از این سیاره نسبت به افق، ستاره‌ی حَمَل از صورت فلکی‌ای با همین نام واقع شده است که دومین ستاره‌ی بزرگ آلفای این صورت فلکی است.

ماه نیز ساعت 10:27 بعدازظهر به نقطه‌اوج، دورترین نقطه مدار تخم‌مرغی خود دور زمین، می‌رسد. در این هنگام قمر ما 252418 مایل (406227 کیلومتر) از ما فاصله خواهد داشت.

سه‌شنبه، 8 ژوئن

سحرخیزان می‌توانند از تماشای سیاره‌های غول پیکر مشتری و زحل لذت ببرند که ساعت 1 قبل از ظهر طلوع می‌کنند و تا چند ساعت پیش از طلوع آفتاب بالاتر می‌روند. زحل که در صورت فلکی جدی قرار دارد دارای مقیاس ۰.۴ خواهد بود و در کنار چهارمین ستاره‌ی بزرگ جدی، یعنی ستاره‌ی تتا خواهد بود. با تلسکوپ روی این سیاره زوم کنید و از تماشای حلقه‌های خیره‌کننده‌اش لذت ببرید که در حال حاضر ۴۰ ثانیه وسعت دارد. در حوالی سیاره قمرهایش از جمله تایتان٬ که بزرگترین آنهاست٬ با مقیاس ۹ در گوشه جنوب‌شرقی سیاره قرار گرفته‌است و دهمین قمر بزرگ آن٬ دیون٬ ‌ری و تتیس همگی نزدیک حلقه‌ها گردهم آمده‌اند.

۱۸.۵ درجه شرق‌تر از زحل٬ مشتری با مقیاس ۲.۴ در صورت فلکی دلو می‌درخشد. سیاره‌ی بزرگ‌تر و نزدیک‌تر مشتری٬ با وسعتی ۴۲ ثانیه‌ای اندازه‌ای تقریبا معادل زحل و حلقه‌هایش دارد. مشتری توسط ۴ قمر گالیله‌ایش احاطه شده: ‌گانیمید به تنهایی در غرب سیاره شناور استُ در حالی که لو (نزدیک‌ترین)٬ اروپا و کالیستو در امتداد شرقی قرار دارند. در مناطقی که مشتری قابل رویت است٬ لکه سرخ عظیم مشهور در ساعت ۲:۱۱ قبل‌ازظهر به وقت شرقی از نصف النهار مرکزی سیاره عبور می‌کند.

چهارشنبه٬ ۹ ژوئن

سیارک ۴ وستا در حال گذار از کهکشان‌های سه‌گانه موسوم به سه‌قلوی اسد است. این سه کهکشان مارپیچ (M65٬ M66 و NGC 3628) مابین ستاره‌های تتا و لوتای اسد خواهد بود و وستا با مقیاس ۷.۵ در ۳۵ دقیقه‌ای جنوب آن‌ها قرار خواهد داشت.

شما می‌توانید این سیارک را با عرض ۳۰۰ مایل (۴۸۰ کیلومتر) به راحتی با دوربین ببینید و M66 در حومه شهرها با دوربین چشمی‌10×50 قابل رصد است. اعضای کم‌نورتر این سه‌تایی چالش برانگیزترند و حداقل به دوربین 15×50 یا تلسکوپ کوچک نیاز دارند. هر وسیله ای که بتواند کمی‌بیش‌تر از ماه کامل را در خود جای دهد (که وسعتی ۳۰ دقیقه‌ای دارد) برای این کار مناسب است.

سیارک چند روزی در نزدیکی این سه‌تایی خواهد بود٬ پس اگر امشب دیدتان مختل شد٬ یا می‌خواهید حرکت روزانه آن را رصد کنید٬ می‌توانید بقیه هفته آن را رویت کنید.

پنج‌شنبه٬ ۱۰ ژوئن

ماه نو در ساعت ۶:۵۳ قبل‌ازظهر به وقت شرقی ظاهر می‌شود. کمی‌بیش‌تر از ۲ ساعت قبل از آن٬‌ خورشیدگرفتگی حلقوی آغاز می‌شود که با افکندن پنومبرا یا بیرونی‌ترین سایه‌ی ماه بر زمین در ساعت ۴:۱۲ بامداد به وقت شرقی شروع می‌شود. خورشیدگرفتگی حلقوی وقتی رخ می‌دهد که ماه خورشید را به طور کامل بپوشاند٬ اما به دلیل آن‌که مدار ماه کاملا دایره‌ای نیست٬ اندازه ظاهری ماه نسبت به خورشید بسته به اینکه قمر ما کجای مدارش قرار دارد متغیر است. در خورشیدگرفتگی حلقوی حتی در حالت خورشیدگرفتگی کامل هم حلقه نازکی از قرص خورشید پیداست که به آن حلقه‌ی آتش هم می‌گویند.

به دلیل اینکه همواره بخشی از خورشید٬ حتی در اوج کسوف٬ آشکار خواهد بود٬ هر کس که بخواهد این پدیده را ببیند باید از محافظ چشم تایید شده مانند عینک یا فیلتر خورشیدی استفاده کند. (این با خورشید گرفتگی کامل فرق دارد.) سعی نکنید بدون فیلتر این خورشیدگرفتگی را ببینید!

خورشیدگرفتگی صبح امروز تنها در مسیر باریکی که از کاناداُ گرینلند و روسیه می‌گذرد قابل رویت است. خورشید هنگام شکل گیری حلقه تنها چند ثانیه پیش از ۵:۵۰ به وقت شرقی٬ ارتفاع کمی‌دارد بنابراین به افقی بدون مانع برای رصد نیاز خواهید داشت. در وسط خورشیدگرفتگی٬ پدیده حلقه  نزدیک به ۴ دقیقه در حالی که خورشید در صورت فلکی ثور قرار دارد اتفاق می‌افتد. هنگامی‌که بیش‌تر خورشید در در سایه‌ی ماه قرار گیرد٬‌ ناهید با مقیاس ۳.۹ خواهد درخشید و ممکن است قابل رصد باشد چراکه در ارتفاع پایینی نسبت به افق قرار دارد. خورشیدگرفتگی حلقوی ساعت ۷:۳۳ به وقت شرقی٬ و خورشیدگرفتگی در ساعت ۹:۱۱ به وقت شرقی خاتمه می‌یابد.

جمعه٬ ۱۱ ژوئن

ناهید هنگام غروب در آسمان غربی با مقیاس درخشان ۳.۹ ظاهر می‌شود و تقریبا تا ساعت ۱۰ امشب در صورت فلکی جوزا در کنار هلال باریک ماه قرار خواهد داشت. فاصله این دو کم‌تر از ۳ درجه خواهد بود. مابین این دو٬ ستاره‌ی مبسوطه جوزا که یک ستاره ابرغول کلاس G است قرار دارد که هزاران بار درخشان تر از خورشید می‌تابد اما دمای سطح آن از خورشید خیلی سردتر است.

با یک تلسکوپ می‌توانید ناهید را با وسعت ۱۱ ثانیه در حالت تقریبا تمام روشن در فاز ۹۴ درصد ببینید. درست بر خلاف ماه که فقط ۲ درصدش تا وقتی که این دو زیر خط افق محو شوند روشن خواهد بود. برای حصول بهترین نما از دوربین چشمی‌استفاده کنید تا راحت‌تر بتوانید هلال نازک ماه را در آسمان تاریک ببینید.

 

منبع: Astronomy.com

0 مورد نقد و بررسی

Astral

→ خواندن مطلب قبلی

سفر دریایی به دوردست‌ها

خواندن مطلب بعدی ←

ناسا میزبان جلسات مصاحبه برای ماموریت “تعویض پرسنل” بعدی توسط اسپیس-اکس خواهد بود

نظرات خود را ترک کنید