سایت آسترال عکسها ، ویدئوها و مقالات ترجمه شده نجومی به روز را به نمایش میگذارد.

یک برافروزنده حقیقی، ظهور ستاره سیریوس (Sirius) در آسمان پیش از طلوع خورشید

در طول ۲ سال گذشته سعی داشتیم مطالب نجومی صرفا علمی رو در سایت منتشر کنیم اما بد ندیدیم اینبار مطلبی متفاوت رو براتون ترجمه کنیم که از سایت skytelescope برگرفته شده . امیدواریم مورد توجه شما عزیزان قرار بگیره .

به زمانی بروید که تغییر فصل ها و پیش بینی حوادث طبیعی از طریق ستارگان و تماشای ظهور ستاره سیریوس (Sirius) در آسمان پیش از طلوع خورشید صورت می گرفت.

 

سوپدت (Sopdet)، شخصیت باستانی مصر، تجسمی از ستاره سیریوس (Sirius) است. او ستاره ای را روی سر خود قرار داده است.

 

هوا گرم، مرطوب و خورشید فروزان است. باید چله تابستان، داغ ترین روزهای سال در نیمکره شمالی از نیمه جولای تا نیمه آگوست باشد. با وجود این تصور که اصطلاح “بعدازظهر سگی” برگرفته از خواب سگ ها در طول بعدازظهرهای بی پایان تابستان می باشد، اما باید گفت این اصطلاح به سگ ها ربطی ندارد بلکه به ظهور ستاره سیریوس (Sirius) در آسمان پیش از طلوع خورشید مرتبط است. 

ستاره سیریوس (Sirius) در نقطه بینی کلب بزرگ (Canis Major) واقع شده است. در مصر باستان حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد این ستاره پس از ۷۰ روز وقفه دوباره در آسمان روز طلوع کرده و این واقعه مصادف با طغیان رود نیل که شریان حیاتی مصر بوده و هست، می باشد. جریان رودخانه باعث ته نشین شدن گل و لای هایی شد که مزارع  امتداد رودخانه را حاصلخیز نمود. از سال ۱۹۷۰ که احداث سد آسوان (Aswan) به پایان رسید، سیلابها جهت آزادسازی بعدی در پشت سد ذخیره می شوند.

اولین ظهور ستاره سیریوس (Sirius) و ارتباط آن با تولد دوباره رود نیل آنقدر از اهمیت برخوردار است که این واقعه در تقویم مصری به ثبت رسید. این ستاره شمسی است چراکه به فاصله نزدیکی از خورشید قرار دارد (هلیوس Helios در یونان). در آن زمان ستاره سیریوس (Sirius) اولین بار در اوایل ماه جولای طلوع کرد. این ستاره در ممفیس، پایتخت کهن، نیز دیده شد. اما در حال حاضر بدلیل اختلاف نقطه اعتدالین در اوایل ماه آگوست طلوع می کند و قابل مشاهده است.

ارتباط این ستاره با “روزهای سگی” برگرفته از یونان باستان می باشد که درست مانند ما تحت تاثیر درخشندگی فوق العاده این ستاره قرار گرفتند. این ستاره در مقیاس ۱٫۴۶ تقریبا دو برابر ستاره بعدی که طلوع می کند و ستاره سهیل (Canopus) نام دارد، دارای درخشندگی می باشد. یونانیها آن را بخاطر جلوه درخشانش (و با توجه به سوسوی تقریبا مداوم این ستاره) “سیریوس” (Seirios) نام گذاری کردند. سیریوس (Sirius) در زبان یونانی به معنای “آتشین” یا “سوزان” می باشد و البته این نامگذاری به طلوع این ستاره شمسی در آب و هوای گرم منطقه مدیترانه در اواخر فصل تابستان نیز مرتبط است.

یونانیان باستان ستاره سیریوس (Sirius) را عامل شدت گرمای تابستان می دانستند چراکه بر این باور بودند که طبیعت آتشین و سوزان این ستاره از خورشید نشات گرفته است. با این وجود این دو ستاره در فصل تابستان تقریبا همزمان طلوع کرده و ربع مساحت آسمان را اشغال می کنند.

 

این نقشه آسمان شرق شهر باستانی ممفیس (نزدیک قاهره در مصر) را در ماه جولای ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد نشان می دهد. ستاره سیریوس (Sirius) با ارتفاع ۳ درجه، ۳۲ دقیقه قبل خورشید و در حدود تقریبی زمان طلوع شمسی خود قرار دارد.

 

“روزهای سگی” ترجمه مستقیم جمله ای است که رومیان وقتی در این هوای بسیار گرم عرق از صورتشان می چکید می گفتند: “Dies caniculariae iterum!” یا ” دوباره روزهای سگی (سریوس) شروع شد!” رومیان بر این باور بودند که گرما باعث می شود سگ ها هار شودند. سگ ها در این حالت از خورشید گریزان شده و در گودال خنکی که در نزدیکی لانه شان در زمین حفر می کردند، می خوابیدند.

 

 

طلوع شمسی ستاره سیریوس (Sirius) یک نشانگر عمده برای تقویم دوران باستان محسوب می شود. این ستاره در پایین تصویر قابل مشاهده است.  باب گینگ (Bob King)

 

مشاهده طلوع شمسی ستاره سیریوس (Sirius) به چند عامل مهم بستگی دارد:

عرض جغرافیایی (عرض جغرافیایی مناطق گرمسیری بدلیل تمایل ستاره سیریوس (Sirius) بسمت جنوب مساعد است) و شفافیت جوی و آنچه که قوس دید یا “arcus visionis” نامیده می شود. تفاوت قوس دید میان ارتفاع ستاره و خورشید در لحظه ای است که این ستاره بدون توجه به انکسار آن در افق دیده می شود. قوس دید ستاره سیریوس (Sirius) در حدود ۱۱ درجه است. با فرض شفافیت آسمان و حداقل ارتفاع حدود ۳ درجه جهت مشاهده ستاره سیریوس (Sirius)، طلوع شمسی این ستاره با خورشید حدود ۸ درجه زیر افق روی می دهد.

امروز قاهره در عرض جغرافیایی ۳۰ درجه شمالی واقع شده و این رویداد در صبح سوم آگوست رخ داد. شما می توانید در مواردیکه آسمان در حالت استثنایی خود قرار دارد، این ستاره را با دو درجه ارتفاع مشاهده کنید. اولین مشاهده در دوم آگوست بوده است. از آنجاییکه ستارگان چهار دقیقه زودتر و هر شب تقریبا با ارتفاع  یک درجه بیشتر طلوع می کنند، دسترسی به ستاره سیریوس (Sirius) پس از طلوع شمسی آن سهل تر خواهد بود.

هر چه بیشتر به سمت شمال حرکت کنید، از ستاره سیریوس (Sirius) که به سمت جنوب متمایل است دورتر می شوید و برای مشاهده طلوع شمسی این ستاره باید بیشتر و بیشتر منتظر بمانید. مایلید آن را امتحان کنید؟ بسیاری از مشاهده گران اروپایی، آمریکایی، کانادایی و آسیایی هنوز منتظر مشاهده ظهور این ستاره سگی در سپیده دم هستند. خود را آماده کرده ام که در هفدهم ماه  که این ستاره در عرض جغرافیایی که من در آن قرار دارم طلوع می کند، جهت مشاهده آن به خارج شهر بروم.

جهت پی بردن به زمان فرو نشستن ستاره سیریوس (Sirius) در افق خانه تان باید عرض جغرافیایی که در آن قرار دارید را یافته و سپس از طریق جدول زیر به تاریخ طلوع شمسی این ستاره پی برید. افق کامل مورد نیاز نیست. اما شما باید کاملا آسمان جنوب شرق را مورد کند و کاو قرار دهید. به گونه ای برنامه ریزی کنید که حدود ۴۵ دقیقه پیش طلوع خورشید در منطقه شما آماده باشید.

 

طلوع شمسی ستاره سیریوس (Sirius) از بوستون در ساعت ۵:۲۰ صبح روز ۱۳ آگوست

 

ستاره سیریوس در روز ۱۳ آگوست حدود ۳ درجه بالاتر از افق جنوب شرقی بوستون – ماساچوست طلوع می کند (عرض جغرافیایی ۴۲ درجه شمالی). این ستاره از نقطه روشن نزدیک افق در مسیر طلوع خورشید حدود پنج درجه بسمت راست (جنوب) خواهد بود. نقشه: باب کینگ (Bob King)     منبع: استلاریوم (Stellarium).

با وجودیکه مشاهده ستاره سیریوس (Sirius) در حال حاضرممکن است نشان از واقعه ای به اهمیت طغیان سالانه رود نیل نباشد، اما مشاهده سوسو زدن تدریجی آن در سپیده دم می تواند ما را به زمانی برد که افراد از ستاره ها جهت نشان کردن وقایع مهم زندگیشان استفاده می کردند. چقدر ما از آن زمانها فاصله گرفته ایم و عوض شده ایم!

 

منبع : skyandtelescope

مترجم : لاله مومنی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.